Biziň bedenimiz we beden ösüşimiz deň däldir. Biziň birimizde özgerme alamatlary dörän bolsa, başgada olar 1-4 ýyl gijigip bilýändir. Gyzlarda jynsy özgermeler 8-13 ýaş aralygynda başlanyp bilýän bolsa, oglanlarda şeýle üýtgemeler 10-15 ýaş aralygynda ýüze çykyp bilýär.

Şeýlelikde, eger seniň dostuňda/joraňda bu üýtgemeler başlanyp, sende bildirmeýän bolsa, alada etme. Entek hemme zat öňüňdedir.

Seniň daşky keşbiňde üýtgeşik, düşnüksiz, ýöne seniň üçin örän gyzykly üýtgeşmeler bolup geçýär. Ýüzüňdäki düwürtikler bizar etdimi? Sesiň hem üýtgäp, özüňki däl ýaly gerek?

10-15 ýaş aralygynda hemme adamlarda geçiş döwri, çagalykdan ululyga geçiş başlanýar. "Ahyryna men ulalýaryn!" diýip şatlanmagyň mümkin. Seniň ene-ataň we beýleki ulular seni çaga hasaplaýan bolsalar hem, sen we seniň deň-duşlaryň seýle pikir etmeýär.

Göwrelilik aýal jyns öýjüginiň erkek jyns öýjügi (spermatozoid) bilen tohumlandyrylyp, öýjükler birleşmesi ýatgynyň nemli bardasyna baryp oturanda döreýändir.

Esasy gatnaşyjylar

Döl - bu ak reňkli, şepbeşik suwuklyk bolup, düzüminde ýüz millionlarça spermatozoidleri (erkeklik tohum öýjükleri) saklaýar. Döl eýakulýasiýa (döl dökme) wagtynda daşary çykýar.

Öýdäki (maşgaladaky) zorluk Türkmenistanda her maşgala diýen ýaly täsir edýän jemgyýetçilik meselesidir. Emma, gynansakda, ýurdumyzda döwlet edaralary ýa aýallara we çagalara garşy zorlugyň bardygyny inkär edýärler ýa-da muňa göz ýumýarlar. Bu bolsa maşgaladaky zorlugy öwrenmäge, oňa düşünmäge we çözgüt tapmaga böwet bolup durýar. Şol sebäpli hem, biz öýdäki zorluk hakynda ähli toslamalary paş etmek, ol barada düşünjämizi giňeltmek, öz şahsy jogapkärçiligimize düşünmek we jemgyýetimizdäki bu çynlakaý meselä degişli açyk gürrüňdeşligi öňe sürmek maksady bilen şu düşündiriş maglumatly işi taýýarladyk.

Türkmençe / На русском

Gyssagly kontrasepsiýa (rus. экстренная контрацепция) – bu goragsyz geçirlen jynsy gatnaşykdan soň meýilleşdirilmedik, islenilmedik göwreliligiň öňüni almak üçin ulanylýan usullaryň toparydyr. Gyssagly kontrasepsiýa göwrelilikden goraýan hiç bir başga usul ulanylmadyk ýagdaýynda peýdalanylýar. Bu usuly goragsyz geçirlen jynsy gatnaşykdan soň 3-5 günüň dowamynda ulanmagа çemeleşmelidir, has dogrusy, näçe çalt ulanylsa şonçada netijeliligi ýokary bolýar.

Suratyň awtory: KÄ

Islenilmedik we razylyk berilmedik mejbury jynsy gatnaşyga zorlama diýilýär. Gyz-gelinleriň öz tanaýan adamlary, nätanyşlar, maşgala agzalary, ýa-da ýoldaşlary tarapyndan zorlanylmagy ahmal. Şol sanda, oglanlar we erkek adamlar hem zorlanylýar.

Zorlanylan adama fiziki şikesler üçin ilkinji kömek zerurdyr. Şol bir wagtda ol ruhy goldawa we idege hem mätäçdir. Zorlanylma sezewar bolan kişä mähir we düşbülik bilen çemeleşmeli. Ony günäkärlemeli däl.

Ýumurtgalygyň rak keselinden döreýän ölümçilik aýallaryň ölümçiliginiň arasynda dünýä boýunça 7-nji orny eýeleýär. Bu kesele mahsus bolan alamatlaryň ýoklugy sebäpli ony irki tapgyrlarda anyklama mümkinçiligi bolmaýar we bu kesel köplenç giç anyklanylýar. Eger kesel ilkinji tapgyrlarda anyklanylsa, bejergiden soň näsagyň ömrüni bäş ýyla uzaltmak mümkinçiligini gazanma 90-95%, ikinji tapgyrda – 70%, üçünjide – 15-20%, dördünji tapgyrda 1,5% düzýändir.