Ýetginjeklik döwründe bedende dürli üýtgeşmeler bolup geçýär. Ýag we der mäzleri has işjeňleşýär. Gyzlaryň her aý aýbaşysy gelip başlaýar. Bu döwürde şahsy arassaçylyga aýratyn uly üns berip, aşakdaky ýönekeý maslahatlary berjaý etmek möhümdir:

► Her gün daşky jyns agzalaryňyzy mylaýym suw bilen ýuwuň.

Tomus pasly ulular we çagalar üçin örän gyzykly, garaşylýan döwürdir. Tomus aýlarynda okuwçylaryň iň uzak dynç alyş rugsady ýetip gelse, ulularyň sabyrsyzlyk bilen garaşan zähmet rugsatlary başlanýar.

3-4 hepde gowy dynç alan adam işe täze güýç, höwes bilen girişýär. Ýöne dynç alyş wagty hem saglyk barada alada etmegi unutmaly däldir.

Ajaýyp ýerlere, ýurtlara syýahat etmek, deňziň mylaýym, jana şypa beriji suwuna düşmek-dynç alşyň aýrylmaz bölegidir. Syýahatlar Sizde diňe şatlyk we ýatdan çykmajak duýgulary galdyrar ýaly, birnäçe esasy maslahatlara eýerme peýdaly bolar:

Jemgyýetdäki gatnaşyklaryň arasynda jynsy gatnaşyklary ýaly inçeden çylşyrymly, köpdürli emosional taraply gatnaşyklar ýok bolsa gerek. Gatnaşyklaryň beýleki görnüşleri belli bir kada-düzgünler bilen alnyp barylýan bolsa-da, erkek bilen aýalyň arasyndaky gatnaşyklar durmuş akymynyň köp taraplaryna bagly bolup durýandyr. Köp meseleler emosional ýakynlylyk, seksual häsiýetnama ýaly faktorlara bagly bolup, olary belli bir kanunalaýyklyga deň getirme, belli bir ülňä salma asla mümkin hem däldir.

Adamzadyň güýçli böleginiň "ikinji ýöregi" diýlip erkeklik jyns mäzine aýdylýan hem bolsa, erkek ujydyny hem esasy agzalaryň hataryna geçirip bolar. Bu agzanyň ululygy, işjeňligi onuň eýesiniň üns merkezinde bolup, erkek adamynyň özüne berýän bahasy, seksual durmuşynyň häsiýetnamasy oňa juda bagly bolup durýandyr. Uly ujydyň eýesi bolmak bolsa, uçdantutma hemme erkekleriň arzuwy bolup, bu ugurda dürli peýdaly ýa-da peýdasy şübheli bolan usullar ulanylyp bilner. Bu çynlakaý meselede aýdyňlyga ýetip, käbir düşünişmezlikleri aradan aýyrmak üçin birnäçe soraglaryň üstünde durup geçme peýdaly bolar.

GÜNÄKÄR WIRUS

Barlaglaryň görkezişi ýaly, aýal jyns agzalarynyň howply täze döremeleriniň arasynda yatgynyň boýunjygynyň rak keseli esasy orunlaryň birini tutýandyr.

Meselem, Rossiýada her ýyl 13 müň aýala bu howply kesel kesgidi goýlup, olaryň 6 müňüsi, ýagny her ikinji aýal şol sebäpden ölümçilige sezewar bolýandyr.

Bu howply keseliň tebigaty belli bolup, onuň döremeginde adamyň papilloma wirusyna uly orun berilýändir. Sag öýjükleri howply bölünýän öýjüklere öwürip bilmek başarnygy, ony ýatgynyň boýunjygynyň rak keseline getirýän howply faktor höküminde öňe çykarýar.

Adamyň durmuşynda ýüze çykýan ýagdaýlar, beden we ruhy saglygynda dörän aýratynlyklar onuň jynsy isleginiň, hyýalynyň üýtgemegine itergi berip biler. Jynsy islegiň (libido) üýtgemegi onuň peselmegi ýa-da ýokarlanmagy görnüşinde döräp, dürli sebäpleri öz içine alyp bilýändir.

Jynsy islegiň peselmeginiň sebäpleri

Adamzat döräli bäri onuň töweregini mydama haýwanlar gurşap alypdyr. Olaryň käbirlerini adam iýmit üçin awlasa, ýene birlerini howply duşmanlar we zyýan ýetirijiler hökmünde ýok edipdir, birentegini bolsa öz öýüne ýakynlaşdyryp, ellekileşdirmäge synanyşypdyr. Şeýdip, kem-kemden adamyň töweregine, onuň durmuşynyň hemrasy bolan – haýwanlar, jandarlar ýakynlaşyp ugraýar.

Häzirki döwürde itiň wepaly, pişigiň mylakatly dostlygyna hiç bir adam şübhelenip bilmez. Käbir ýagdaýlarda olar edil maşgala agzasy ýaly saklanylýar. Öý haýwanlary saklanýan maşgalada ösen çagalarda rehimdarlyk, jogapkärlik, birek-birege ünsli bolmak ýaly häsiýetler ösen bolýar. Şeýle hem dürli keselleri bejermekde, olaryň geçişini ýeňilleşdirmekde animaloterapiýanyň (haýwanlaryň kömegi bilen bejergi geçirmek) netijesiniň ýokarylygy eýýäm subut edilendir. Haýwanlar bilen ýakyn aragatnaşykda bolmak psihologiki bozulmalaryň utgaşykly bejegisinde, ruhy dartgynlygy aýyrmak we merkezi nerw ulgamynyň işini kadalaşdyrmak üçin ulanylýar. Käbir ýagdaýlarda olar adamlara daşky gurşaw bilen arabaglanyşygy sazlamagy öwredýär, galybersede ýalňyz adamlara "söhbetdeş", ömrüniň hemrasy bolup, beýleki adamlar bilen aragatnaşygyň ýetmezçiliginiň ornuny doldurýar.

Siz irden turanyňyzda, agzyňyzda erbet tagamyň duýulýandygyna, elbetde, üns berensiňiz. Belki, bu düýnki agşamlyk naharyň doly özleşdirilmänligindendir?  Eger şeýle bolsa, onda bu ýagdaý gaýtalanmaly däl. Ýöne  ýygy-ýygydan gaýtalanýan bolsa, onda bu käbir içki agzalaryň sazlaşykly işinde näsazlyklaryň başlandygyndan habar berýändir.

Agyzda irden duýulýan tagamlar dürli-dürli: ajy, turşy, duzly, hatda süýji hem bolup bilýär. Bu tagamlaryň döreýşi haýsy agzanyň zeperlenýändigine bagly bolýandyr..

Adamzadyň ýaşaýşynyň her bir pursady özüçe ajaýypdyr. Şonuň bilen birlikde her bir ýaşyň öz aýratynlyklary, öz kynçylyklary bar. Ýetginjeklik döwri hem bu meselede çetde durmaýar. Ol iň uzak geçiş döwri bolup, ençeme fiziologiki we psihologiki üýtgeşmeler bilen häsiýetlendirilýändir. Ýetginjeklik döwründe şahsyýet güýçli depginde ösüp başlap, onuň gylyk-häsiýetiniň we dünýägaraýşynyň esasy taraplary emele gelýändir.

Psihologiki sözlükde: "Ýetginjeklik döwri – çagalyk bilen uly, kämil adam bolma döwrüniň arasyndaky ösüş tapgyry. Ol jynsy taýdan ýetişmek we ulularyň durmuşyna gadam basmak bilen bagly üýtgeşmeler bilen häsiýetlendirilýär" – diýip bellenilýär.

Dünýä halklarynyň durmuş ýörelgelerinde, däp-dessurlarynda  görünýän özboluşlylyk bu halkiaryň jynsy gatnaşyklaryna hem degişli edilip bilner. Jynsy gatnaşyklardaky dürli-dürli aýratynlyklar şeýle bir özboluşlylygy, kähalatlarda bolsa geňgaldyryjylykly häsiýeti bilen tapawutlanýar welin, "Bah, şeýle-de bolýar eken-ow?" diýeniňi duýman galýarsyň. Ýöne bu gatnaşyklar näçe köpdürli, özboluşly bolsa-da, olaryň aňyrsynda maşgala gatnaşyklaryny, özara duýgulary pugtalandyrmaga gönukdirilen synanşyklar, islegler ýatandyr. Başga tarapdan bolsa, şeýle ýokary duýgularyň manysyna her halkyň özboluşly düşündiriş berýändigini göz öňüne tutmalydyr.